Słuchaj

Podkasting. Porady dla początkujących

Z Wikiradio
Skocz do: nawigacja, szukaj
Okładka. Podkasting

Wstęp

O czym jest ten poradnik? Jeśli tytuł nie wyjaśnia wszystkiego to warto dopowiedzieć, że podkasty rozumiem jako audycje w formie audio publikowane systematycznie w internecie, udostępnione do subskrypcji przez kanał RSS. Często słowa podkasting, lub podcasting używa się w odniesieniu do produkcji wideo, lub plików audio umieszczonych w internecie. To nie w tej książce, chociaż pewnie kilka tematów jest wspólnych.

Długo zbierałem się do napisania tego poradnika. Na samym początku, od 2005 roku, gdy sam poznawałem podkasting notowałem wszystkie podpowiedzi. Później zacząłem poszukiwać oryginalnych odpowiedzi na liczne pytania. Podkasting narodził się w 2004 roku i do dziś napisano mnóstwo książek na ten temat. Większość z nich się zdezaktualizowała, bo postęp technologiczny znacznie wyprzedza nasze wyobrażenia. Dlatego właśnie postanowiłem, że mój poradnik będzie opisywał uniwersalne zagadnienia, a nie konkretny sprzęt czy oprogramowanie. W dodatku skupiłem się na zagadnieniach technicznych wypróbowanych podczas mojej przygody z nagrywaniem podkastów. Nie podejmuję się na razie napisać porad dla poszukujących tematów, które przyniosą popularność, zdobędą wielu słuchaczy. Trudno też radzić jak można zarobić na podkastach. W tych dziedzinach musicie sobie radzić sami, albo poszukać innych książek. Mam jednak nadzieję, że mimo tych braków przyda się wam moje doświadczenie i wykorzystacie je do własnych produkcji.

Książka jeszcze nie jest skończona. Wiele tematów jest jeszcze jedynie zasygnalizowanych tytułami rozdziałów i podrozdziałów. Celowo wybrałem tę formę pracy nad poradnikiem, aby każdy kto ma na to ochotę mógł dołączyć. Jeśli chcesz zostać współautorem, Wikiradio to umożliwia. Tematy, co do których podczas czytania macie wątpliwości omawiamy na stronie dyskusji.

Część 1

Dla tych, którzy zastanawiają się jak rozpocząć przygodę z podkastingiem. Jeśli masz już odpowiedzi na pytania jak wybrać temat audycji, jak nagrać dźwięk, jak korzystać z programów do obróbki, wiesz już co to jest podkasting to przejdź od razu do drugiej części poradnika. Jeśli chcesz kogoś zachęcić do podkastingu, albo znajomi zadają ciągle powyższe pytania to podaj im linka do pierwszej części, zaoszczędzisz sporo czasu, lub przeczytaj ponownie samemu, żeby łatwiej odpowiadać.

Co to takiego właściwie jest podkasting?

Definicja podkastingu nie jest do końca stabilna. To znaczy, że zmienia się ponieważ to nowe pojęcia w naszej rzeczywistości. Wprawdzie podkasting funkcjonuje już od 2005 roku ciągle mieszają się pojęcia wideo podkastingu z audio podkastingiem, web castingiem. Początkowo słowo podkasting używane było wyłącznie do odtwarzanych na iPodzie audycji. Ponieważ w 2005 roku na produkowanie podkastów wideo stać było niewielu podkasting przylgnął do formy audio. Obecnie coraz częściej jest używany do określenia każdego rodzaju audycji, programów audio i wideo publikowanych w internecie. Wiąże się jednak z jedną stroną, portalem, producentem i często są produkowane niezależnie od największych mediów, choć i to się zmienia. Coraz więcej znajdujemy podkastów produkowanych przez media głównego nurtu. Obserwując na przestrzeni ponad 10 lat rynek mediów dochodzę do wniosku, że mamy w naszych czasach do czynienia z rewizją określenia "główny nurt". Wprawdzie nie nastąpiła jeszcze zmiana, ale krzywe na wykresach zbliżają się w rosnącym tempie.

Składniki podkastu

  • Nagranie
  • Miejsce w internecie na pliki mp3
  • Plik RSS

To najbardziej podstawowe składniki podkastu. Bez któregokolwiek z nich nie możemy mówić o podkaście. Oczywiście wypadałoby mieć jeszcze stronę internetową do prezentowania zawartości audycji z miejscem na notatki, informacje kontaktowe, ale to nie jest warunek konieczny. Katalogi prezentują zawartość podkastu w coraz lepszy sposób, a do pobrania zawartości katalogi te potrzebują tylko dobrze opisanego pliku RSS. Publikacja podkastu w katalogach jest bezpłatna (o katalogach w oddzielnym rozdziale). Dobrze jest też wiedzieć ile osób pobiera odcinki, kiedy są pobierane, z jakich miejsc. Do tego trzeba wykorzystać specjalistyczne portale ze statystykami (to też w oddzielnym rozdziale). Gdyby więc rozszerzyć podstawowe składniki o potrzebne mamy:

  • Nagranie
  • Strona internetowa na notatki i informacje
  • Miejsce w internecie na pliki mp3
  • Plik RSS
  • Statystyki

Zalety i wady podkastingu

Lista w trakcie tworzenia. Chętnych zapraszam do dopisywania własnych pomysłów (po zarejestrowaniu).

Zalety

  • Możliwość słuchania w miejscach, gdzie nie można czytać, lub oglądać (samochód, autobus, pociąg)
  • Dostępność na życzenie
  • Możliwość pauzowania, przewijania i wielokrotnego odsłuchu
  • Możliwość archiwizowania i dzielenia się z innymi
  • Identyfikacja głosowa nadawcy
  • Przekazywane emocje i atmosfera otoczenia
  • Przekaz 360 stopni
  • Przekaz poza werbalny
  • Kontakt z nadawcą

Dzięki podkastingowi

  • Stworzysz społeczność niezwykłych, podobnie myślących ludzi.
  • Spotkasz i porozmawiasz z wpływowymi i znanymi ludźmi.
  • Otrzymasz łatwy dostęp do zastrzeżonych materiałów i usług w pierwszej kolejności.
  • Będziesz miał możliwość przetestowania najnowszych urządzeń i usług.
  • Radość z dzielenia się i mówienia o własnych pasjach.
  • Poprawisz swoje zdolności komunikacyjne.
  • Otrzymasz, stworzysz pracę, którą kochasz.

Wady

  • Konieczność posiadania sprzętu do odtwarzania, słuchawek lub głośników
  • Uciążliwe docieranie do nowych odcinków

Czy warto?

Jakie są korzyści z tworzenia podkastów

  • Nieograniczony dostęp do odbiorców na całym świecie
  • Rozwój osobistych zainteresowań
  • Kontakt ze słuchaczami, którzy mają podobne zainteresowania
  • Możliwość dotarcia do ważnych osób

Czy można zarabiać na podkastach

Odpowiedź jest prosta - można. Jest sporo przykładów zarabiania dźwięku podkastowi. Jako zupełnie nowe medium podkasting nie doczekał się jeszcze utwierdzonego i zdefiniowanego sposobu uzyskiwania przychodów. Niektórzy szukają sponsorów, inni proszą o dobrowolne wpłaty blokując nawet dostęp do treści. Jest też sporo blogerów, którzy traktują podkasting jako dodatek do bloga, na którym zarabiają. ą tez stacje radiowe, które sprzedają dostęp do swoich audycji. Pytanie czy mówimy o podkaście tworzonym przez niezależnego autora, który chce uzyskać przychód w związku ze swoją audycja, czy o producencie, który zamawia podkasty o określonej przez niego tematyce i zawartości. To dwie różne rzeczy. W każdym razie prowadząc podkast można poszukać sposobu na uzyskanie przychodu.

  • Szukanie sponsora, który sfinansuje audycje
  • Umieszczenie płatnych reklam w audycjach
  • Sprzedawanie odcinków
  • Finansowanie społecznościowe - crowdfounding

Ile to wymaga wysiłku

Czasem więcej, czasem mniej. To zależy od stopnia twojego przyswajania nowych technologii. Można zrobić świetny podkast przy użyciu telefonu komórkowego i słaby w studiu radiowym. Firma Google, która zaczęła publikować swoje podkasty pod nazwą Google Cloud Platform Podcast nie korzysta z wykwalifikowanej pomocy specjalistów od obróbki i nagrania dźwięku. Treść jest ich głównym tematem. Forma rozmowy dwóch ludzi o sprawach technicznych nie jest specjalnie wyrafinowana. Pomieszczenie, w którym nagrywany jest podkast nie jest wygłuszone, nagranie nie jest "dopieszczone". (Mogę odnieść się tylko do kilku pierwszych odcinków).

Z pewnością trzeba się nauczyć kilku technicznych, mogących sprawiać na początku problemy zagadnień. Z pewnością trzeba się nauczyć publicznego występowania. Trzeba polubić własny głos (bo brzmi zupełnie inaczej niż ten, który znamy od dziecka), przełamać obawy i zdecydować się. Na szczęście nikt cię nie posadzi przed mikrofonem żeby mówić od razu do dużego audytorium. Możesz nagrać kilka próbek zanim zdecydujesz się na opublikowanie tego nagrania. Nagranie, które jest publikowane powinno zadowalać przede wszystkim ciebie.

Jak wybrać temat audycji?

Dwa sposoby podejścia do wyboru tematu.

  1. Czego oczekują słuchacze?
  2. Co ciebie interesuje?

Najlepiej połączyć dwa podejścia. Robić to co się lubi, jest dla ciebie interesujące i jednocześnie odpowiedzieć na oczekiwania słuchaczy. W wielkim świecie komunikacji internetowej z pewnością każda nisza znajdzie swoich słuchaczy. Nawet jeśli to są bardzo wąskie nisze. Wielu daje się zarazić twoja pasją. Już samo to, że opowiadasz o swoim temacie z zaangażowaniem, pasją, zainteresowaniem powoduje, że przyjemnie się ciebie słucha. Jak odnaleźć swoją pasję? Posłuchaj podkastów na ten temat :) To nie jest aż tak trudne. Jeśli interesuje cię więcej tematów, tym lepiej. Zrób kilka podkastów na swoje tematy i wybierz ten, który ma dla ciebie największy sens. Pamiętaj o jednym. Nie da się prowadzić audycji bez zaangażowania w temat. Szybko ci się znudzi, a słuchaczom zdecydowanie szybciej niż tobie. Może jedną, dwie. najwytrwalsi pewnie zrobią nawet 10 audycji, ale nagrać 100 czy 200 audycji bez zaangażowania, to się nie zdarza.

Jak nagrać dźwięk?

Trudno jest opisywać metody nagrywania dźwięku w świecie gdzie co miesiąc pojawia się nowy sprzęt. Do nagrania dźwięku może służyć telefon komórkowy, ale można również użyć drogich mikrofonów, wygłuszonego studia radiowego, skorzystać z pomocy realizatora dźwięku. Wszystko zależy od celu i formy jaką chcemy uzyskać.

Jak korzystać z programów do obróbki dźwięku?

Czy taki program jest potrzebny?

Programy do obróbki dźwięku można ogólnie podzielić przede wszystkim na edytory jednościeżkowe i wielościeżkowe (multitrack). Jeśli chcemy wyedytować jeden dźwięk wystarczy nam pierwszy rodzaj. W przypadku konieczności miksowania wielu ścieżek potrzebujemy drugiego rodzaju. Różne rozwiązania stosowane są zależnie od systemu operacyjnego używanego w komputerze. Te projektowane do iOS mogą się zachowywać niestabilnie na Windowsie. Świat oprogramowania zmienia się szybko, więc warto samemu poszukać w internecie i dlatego też nie będę tutaj tworzyć długiej listy programów. Podaję tylko przykłady dość długo funkcjonujących i stabilnych rozwiązań.

Bezpłatne

  • Sound Editor
  • Audacity
  • Beautifull Audio Editor

Płatne

  • Adobe Audition
  • Hindenburg
  • Sound Forge

Jaki wybrać sprzęt?

Część 2

Dla tych, którzy wiedzą już jak:

  • wybrać temat audycji
  • nagrać dźwięk
  • korzystać z programu do edycji dźwięku

Nagranie jest materiałem źródłowym każdej audycji. W formie pliku najczęściej mp3. Wykonać je można przy użyciu rejestratora, którym mogą być: magnetofon, dyktafon, telefon, kamera lub komputer. Podczas nagrania należy pamiętać o wielu sprawach. Poniżej niektóre z nich. Jeśli macie pytania odnośnie któregoś z tematów proszę wpisać tekst pytania na końcu sekcji. Znajdą się tam odpowiedzi. Zapraszam również do udzielania odpowiedzi. Poradnik jest tworzony wspólnie przez poszukujących i znających odpowiedzi. Publikacja powstaje na podstawie prezentacji pod tym samym tytułem.

Nagrywanie

To zupełnie podstawowa czynność przy produkcji podkastów i innych form dźwiękowych. Przez lata doświadczeń, od fonografu i pierwszego nagrania w 1877 roku doszliśmy do powszechnie używanego cyfrowego zapisu dźwięku. Temat jest dość rozległy i dobrze opracowany w specjalistycznych publikacjach, ale warto przyjrzeć się kilku aspektom i zwrócić uwagę na kilka zagadnień z teorii. Pozwoli to wam zaoszczędzić sporo czasu i przygotować się tak, żeby unikać przykrych niespodzianek. Przesterów, głośnego szumu, cichego nagrania, dziwnych dźwięków itp. itd.

Trochę teorii

W dużym skrócie można powiedzieć, że nagrywanie obecnie polega na konwersji fali dźwiękowej na zapis cyfrowy. Taki zapis nie podlega deformacjom i może być bez strat kopiowany i rozpowszechniany tak jak inne pliki cyfrowe. Jak widać kluczowym procesem podczas nagrywania jest zamiana fali dźwiękowej na postać cyfrową. Drgania powietrza musi przechwycić membrana [1] i rejestrator uzyskane w ten sposób impulsy elektryczne zapisuje w postaci zero jedynkowej. Powietrze nie jest ośrodkiem sztywnym więc im większa odległość od źródła dźwięku do membrany tym zniekształcenia drgań będą większe. Podobnie działa membrana w naszym uchu. Jej drgania zamieniane są na elektryczne impulsy. Zapis jest jednak nie tak dokładny :) a możliwości odtworzenia zapisanych w naszej pamięci dźwięków mocno ograniczone.

Schemat mikrofonu dynamicznego.

Odległość czujnika zapisu jakim jest membrana w mikrofonie od źródła dźwięku ma więc jak widać kluczowe znaczenie przy nagrywaniu. Zbyt duże oddalenie spowoduje utratę szczegółów dźwięków, a zbyt mała odległość do mikrofonu spowoduje zniekształcenia związane z ograniczonymi możliwościami przemieszczania się membrany. Jeśli będzie ona docierać do skrajnych pozycji możliwego wychylenia (uderzać w magnes) dźwięk zapisany będzie przesterowany, co widać na wykresie:

Oryginal - dźwięk oryginalny docierający do membrany. Soft clipping - niewielki przester. Hard Clipping - duży przester

Czyli nie za blisko, bo będą przestery i nie za daleko, bo stracimy zbyt wiele dźwięków. Blisko i daleko to oczywiście pojęcia względne i zależne od siły rejestrowanego dźwięku. Im dźwięk cichszy, tym bliżej. Im głośniejszy tym dalej od mikrofonu.

Ze względu na różne zastosowanie mamy właśnie dlatego olbrzymią gamę mikrofonów, a także pomocnego oprogramowania.

Często zadawane jest pytanie czym się różni mikrofon pojemnościowy od dynamicznego i który jest lepszy. Po tej dawce teorii łatwiej to wyjaśnić.

Mikrofon dynamiczny

Schemat mikrofonu dynamicznego.

W mikrofonie dynamicznym niepotrzebne jest zasilanie, a impulsy elektryczne powstają wskutek poruszania się, drgania membrany a tym samym cewki oplecionej wokół magnesu.

Mikrofon pojemnościowy

Schemat mikrofonu pojemnościowego

W mikrofonie pojemnościowym impulsy elektryczne powoduje zmienna objętość puszki i tym samym zmienna pojemność kondensatora. Dostarczane napięcie podtrzymuje pracę kondensatora.

Te różnice w zasadzie działania mają niemałe znaczenie przy nagrywaniu. O ile mikrofon dynamiczny jest zdecydowanie wygodniejszy w użyciu, bo nie wymaga dodatkowego zasilania o tyle mikrofon pojemnościowy ma zdecydowanie większą czułość. Ze względu na swoją konstrukcję mniejszą wrażliwość na przestery. Wszystko zależy oczywiście od tego co jest za mikrofonem. Przedwzmacniacz, mikser itd. Nie wdając się jednak w te tematy ogólnie mogę poradzić wykorzystywanie mikrofonów pojemnościowych jedynie w studiu, które jest odpowiednio wyciszone, a mikrofonów dynamicznych w terenie poza studiem. Nie dotyczy to oczywiście rejestratorów, dyktafonów, które mają często doskonałej jakości mikrofony pojemnościowe. Wbudowane mikrofony są znakomicie dopasowane parametrami do pozostałych elementów rejestrujących dźwięk w urządzeniu.

Jeśli już o mikrofonach mowa należy wspomnieć o tak zwanych pop filtrach, pop killerach, czy po prostu gąbkach i pończochcach.
"Pończocha" do "wyłapywania" głosek wybuchowych

Powyższe informacje teoretyczne wyjaśniły, mam nadzieję, jak powstaje dźwięk w nagraniu. Do naszego mikrofonu docieraja jednak nie tylko fale dźwiękowe. Jeśli dotkniemy membrany to przecież też spowoduje jej wychylenie a tym samym niepożądany dźwięk. Przed dotykaniem zabezpiecza mikrofon siatka metalowa, tak zwane sitko (w slangu sitko to jest mikrofon). W terenie naszym wrogiem będzie wiatr i tak zwane głoski wybuchowe, a w studiu już tylko te drugie. Głoski wybuchowe atakują nasz mikrofon niepożądanymi uderzeniami a nie są falą dźwiękową. To miedzy innymi "p", "b". Chronią nasz mikrofon przed tymi niechcianymi dźwiękami właśnie tak zwane pończochy. Jest to cienka warstwa przepuszczalnego materiału podobnego do materiału z którego zrobione sa pończochy rozpięta na obręczy, umieszczona przed mikrofonem.

Mikrofon z gąbką

Przed głoskami wybuchowymi i niewielkim wiatrem w terenie może nassz mikrofon ochronić gąbka nakładana na sitko. Są również sposoby na wyeliminowanie z nagrania silnego wiatru.

Włochacz nakładany na mikrofon zabezpieczy przed nawet silnym wiatrem

Nie szukajcie tego zdechłego kota w sklepach, chyba, że macie dużo pieniędzy. Można łatwo zrobić sobie samemu takiego włochacza przy pomocy gąbki, materiału z długim włosiem igły, nitki i odrobiny kleju silikonowego.

Kiedy nacisnąć przycisk zapis?

  • Nagrania nie można wydłużyć, dlatego zacząć trzeba przed czasem i skończyć po czasie.
  • Sprawdź czy baterie są naładowane
  • Zacznij nagrywanie i sprawdź, czy trwa zapis
  • Zacznij nawet 20 minut wcześniej
  • Jakości nagrania nie można podwyższyć, dlatego lepiej zapisywać w wyższej jakości niż potrzeba.

Zależnie od potrzeb wybierz jakość docelową

Do nagrania rozmowy telefonicznej wystarczy jakość dyktafonu telefonicznego. W starszych modelach zapis odbywał się w słabej jakości porównywalnej jakością fal krótkich. Rozwój urządzeń rejestrujących i objętość podręcznych, niedrogich pamięci stale się zwiększa i dziś nie stanowi problemu wykonanie długiego nagrania jakości mp3 128 kbps stereo przy próbkowaniu 44 kHz. Godzinna audycja w tej jakości zajmie zaledwie 56 MB,a w jakości 320 kbps 140 MB. Coraz częściej audycje słuchane są w smartfonach a przepustowość łącza internetowego przy połączeniu przez sieć komórkową może być niewystarczająca do strumieniowego przekazywania nagrania. Wyższa jakość niż 128 kbps mono ma sens w przypadku audycji, w których umieszczana jest muzyka, podkład muzyczny, lub bogate dźwięki, z dużą dynamiką. W przypadku zwykłej rozmowy zupełnie wystarczy jakość 64 kbps mono, co znacznie ograniczy wielkość pliku (jedna godzina nagrania to około 28 MB). Na jakość finalnego nagrania ma jednak znaczący wpływ jakość oprogramowania kodującego nasze pliki źródłowe podczas obróbki do postaci finalnej. Jeśli przegrywamy pliki z urządzenia przy pomocy kabla audio, duże znaczenie ma też jakość karty dźwiękowej. Te uwagi dotyczą głównie starszych modeli kart dźwiękowych, które nie są już używane w nowym sprzęcie.

Przy okazji warto zwrócić uwagę na fakt, że coraz więcej sprzętu komputerowego, który wychodzi z rynku nadal znakomicie nadaje się do naszych celów. Zarówno starsze oprogramowanie, system operacyjny (Windows XP) oraz starsze wyposażenie tych komputerów są zupełnie wystarczające do produkcji audio. Niestety odwrotnie jest z wolnym oprogramowaniem, które stale jest ulepszane i spełnia coraz większe wymagania sprzętowe a tym samym nie ma zastosowania na wolniejszych komputerach.

  • Zwróć uwagę na parametry zapisu
  • Słuchaj podczas zapisu

Rejestrator ma znajdować się możliwie najbliżej źródła dźwięku

  • Im dalej od źródła dźwięku tym mniej słychać
  • Zakłócenia słychać głośniej
  • Rozmowa mono, otoczenie stereo
  • Lepiej za cicho niż za głośno
  • Obróbka

Opracowanie nagrania

Słuchacze słuchają audycji w różnych warunkach. W autobusie, w samochodzie, w pociągu, w poczekalni. Jednym słowem zawsze nagraniu towarzyszy dźwiękowe tło otoczenia, w którym się znajduje. Dlatego najlepiej, aby w nagraniu nie było niepotrzebnych dźwięków. Do tych niepotrzebnych można zaliczyć szum, szczekającego psa, dźwięki telewizora z pokoju obok itd. Jeśli nagranie nie jest wykonane w warunkach wyciszonego studia warto wykonać następujące czynności:

  • normalizacja
  • odszumianie
  • dynamika
  • kompresja (hard limmiting)

Oczywiście wszystko zależy od was. Można, nie znaczy trzeba. Niektóre programy umożliwiają wykonanie tych wszystkich czynności jednym narzędziem.

Przykłady

Dostałem plik dźwiękowy od naszego użytkownika z pytaniem: "No i jak?". Ogólnie powiem, jest nieźle, ale... Przy okazji postanowiłem skorzystać i napisać krótką lekcję podstaw nagrywania i prostej obróbki dźwięku z głosem. Plik jaki otrzymałem był w formacie wav, ale tu przedstawiam go po konwersji na ogg 320 kbps:

Graficzne przedstawienie pliku Tu-wikradio-1.ogg w programie Audacity
<audio src="http://wikiradio.org/Poradnik/Tu_wikiradio_1.mp3" controls="" preload=""></audio>

Pierwsze co zrobiłem to normalizacja pliku, której efektem jest podniesienie poziomu głośności nagrania tak, by najgłośniejszy dźwięk nie uległ przesterowaniu. Efekt normalizacji:

Graficzne przedstawienie pliku Tu-wikradio-1-2.ogg w programie Audacity
<audio src="http://wikiradio.org/Poradnik/Tu_wikiradio_1-2.mp3" controls="" preload=""></audio>

Druga rzecz jaką zrobiłem to odszumianie, którego efektem jest następujący dźwięk:

Graficzne przedstawienie pliku Tu-wikradio-1-3.ogg w programie Audacity
<audio src="http://wikiradio.org/Poradnik/Tu_wikiradio_1-3.mp3" controls="" preload=""></audio>


Trzecia rzecz to poprawienie dynamiki:

Graficzne przedstawienie pliku Tu-wikradio-1-4.ogg w programie Audacity
<audio src="http://wikiradio.org/Poradnik/Tu_wikiradio_1-4.mp3" controls="" preload=""></audio>

Jeszcze jeden sposób na poprawienie dźwięku to tak zwany Hard limiting:

Graficzne przedstawienie pliku Tu-wikradio-1-5.ogg w programie Audacity
<audio src="http://wikiradio.org/Poradnik/Tu_wikiradio_1-5.mp3" controls="" preload=""></audio>

Jak widać największe "szkody" powstały w związku z szumem w nagraniu. Usunięcie szumu z nagrania to sprawa niełatwa i nie udaje się to w całości. Drobny szum doskonale maskuje podkład muzyczny, taki jak w poniższym przykładzie:

<audio src="http://wikiradio.org/Poradnik/Tu_wikiradio_2-5.mp3" controls="" preload=""></audio>

Aby uniknąć problemów z szumem warto maksymalnie przybliżyć się do mikrofonu, użyć funkcji kompresji, która obecna jest w wielu urządzeniach rejestrujących (auto gain, auto recording volume). Więcej próbek ilustrujących skutki kompresji można znaleźć w linku do zestawu próbek nagrań z dyktafonu DM-550.

Sygnał audycji

Czy sygnał (tak zwane intro) jest potrzebny? Oczywiście można zaczynać audycję bez sygnału. Brak wtedy jednak jasnego określenia początku audycji. Słuchacz musi być pewien, że słucha od początku, plik nie jest uszkodzony to właśnie ta audycja, której chce posłuchać. Jeśli nie będzie pewien od pierwszego dźwięku to go rozproszy i może przegapić treść audycji w pierwszych sekundach. Jest jeszcze jedna, ważna zaleta sygnału. To twórca audycji najczęściej go słucha. Odpowiednio dobrany pomoże mu zacząć audycję i wpaść w jej rytm, niezależnie od sytuacji zewnętrznej. Sygnał tworzy przestrzeń eksterytorialną. To musi być coś, czego twórca przede wszystkim słucha z zadowoleniem i przekonaniem o jego pozytywnym wpływie na słuchaczy. Zauważyłem, że działa na moją psychikę mobilizująco i odświeżająco. To może jedynie moje subiektywne obserwacje.

Sygnał audycji powinien być niepowtarzalny. Nie można go mylić, powinien być kojarzony jedynie z audycją, której słuchacz słucha. Niezbyt długi, niezbyt agresywny. To akcent rozpoczynający, taki dzwonek do drzwi słuchacza.

Sygnał można skomponować samemu z dostępnych na wolnych licencjach dźwięków ze stron internetowych. Można wybrać coś muzycznego, albo samodzielnie go nagrać.

  • Niepowtarzalny
  • Oryginalny
  • Zapamiętywalny

Podkład muzyczny

Coraz więcej miejsc w internecie oferuje muzykę, której możemy użyć w audycjach za darmo. Można też zamówić taki podkład w wyspecjalizowanej firmie. Koszty są bardzo różne a jakość tych produkcji również. Warto jednak pamiętać, że jeśli muzyka w podkładzie ma nie przeszkadzać, a pomagać nie powinna to być piosenka, lecz utwór instrumentalny. Drugą ważna rzeczą przy używaniu podkładu muzycznego jest odpowiednie dopasowanie do głośności rozmówców, lub prezentera. Z tym początkujący podkasterzy mają najwięcej problemów. Problem powstaje głównie z powodu dużej różnicy jakości nagrań podkładu (który zwykle jest wysokiej jakości) i nagrania prezentera lub rozmówców (które często są znacznie niższej jakości). Zmuszanie słuchacza do ciągłej regulacji głośności może go skutecznie zniechęcić do słuchania, jeśli więc sobie z tym nie radzisz zrezygnuj z podkładu, lub zastosuj poniższe porady.

Poniższa ilustracja to dwie ścieżki dźwiękowe w wyglądzie multitrack. Po obróbce łączone są w jeden plik, którego można posłuchać w przykładzie. Zielona linia, której wysokość drastycznie się zmienia to linia głośności pliku. Górna ścieżka (mono) z nagraniem tekstu po skompresowaniu hard limiting. Dolna wartość głośności muzyki podczas mówienia tekstu to zaledwie 11% całej głośności.

Montaz-audio-1.jpg
<audio src="http://wikiradio.org/Poradnik/Miesiac-Wyroznionego-Artykulu-2014.mp3" controls="" preload=""></audio>

Muzyka w podkastach

Czy można wykorzystać muzykę w podkastach? Oczywiście, jeśli masz na to zgodę jej twórców. Zgoda nie musi być "na papierze", wystarczy ustne pozwolenie. W praktyce jednak to nie wygląda tak fajnie. Twórcą muzyki może być cały zespół, a nad wyprodukowaniem nagrania mogło pracować wiele osób, podmiotów. Jeśli chciałeś usłyszeć, że możesz kupić w sklepie płytę i wykorzystać z niej muzykę do swojego podkastu to na 99,99% odpowiadam - nie. Jeśli poznałeś kogoś kto tworzy muzykę (wirtualnie lub osobiście), sam ją produkuje to takiej muzyki możesz użyć na 100% jeśli on się na to zgodzi. Wielu twórców zgadza się na wykorzystanie ich muzyki w podkastach. Jest wiele stron z taką muzyką, na której artyści wyrażają na to zgodę. Jak ją znaleźć? Taka zgoda określona jest w licencji, czyli w warunkach użycia. Jeśli jakaś twórczość nie ma licencji to znaczy, że autor nie wyraził zgody na wykorzystanie jego utworów. Nie znaczy, to że nie można jej uzyskać, ale to może być niełatwe zadanie. Jak wyszukać taką muzykę, która ma odpowiednią licencję? Najbardziej rozpowszechnione są licencje Creative Commons i to jest klucz do takich poszukiwań. Niektóre utwory mają licencję tzw. podsafe, ale niestety to zanikający pomysł na licencjonowanie. Jakie są licencje i na co pozwalają? To już w innym rozdziale, na temat licencji. Sam, produkując własną audycję stajesz się też twórcą. Te same zasady udostępniania twórczości dotyczą twórczości, którą chcesz wykorzystać i twojej własnej.

Stopka audio audycji

Tak zwana stopka audycji to zazwyczaj ten sam, lub podobny tekst wypowiadany na koniec audycji. To bardzo ważne, bo słuchacze, którzy słuchali do końca z pewnością będą chcieli wiedzieć o czymś co dla autora audycji jest oczywiste, a dla słuchacza może być nowością. Rzadko się zdarza, żeby słuchacz słuchał wszystkich odcinków podkastu od samego początku i jeszcze pamiętał wszystkie treści. Często wybierając odcinek do posłuchania kierują się tematem jednego odcinka. Tym bardziej warto mu dać szansę posłuchania o autorach, nazwie audycji i innych informacjach, które zawierać będzie stopka. Dodatkowo, jeśli mamy w audycji rozmówców to jest dla nich wyraźny sygnał, że to już koniec :)

Koniecznie:

  • Nazwa audycji
  • Autor
  • Adres strony z notatkami
  • Kontakt

Dodatkowo:

  • Licencja
  • Wykorzystane materiały
  • Finansowanie i możliwość wsparcia kolejnych audycji

Przykładowa stopka może wyglądać następująco:

To była audycja pod tytułem "...". Nazywam się "...". Audycja udostępniana na licencji ... . W audycji wykorzystano nagrania zespołu ... . Audycja finansowana jest przez ... . Pozostałe audycje, kontakt i komentarze znajdują się na stronie audycji pod adresem ... .

Jako tło do stopki można wykorzystać ten sam utwór co w sygnale. Można też nagrać stopkę jednorazowo i dołączać ją do każdego nagrania.

Montaż

  • Chrząknięcia, pauzy, kaszlnięcia
  • Ingerencja w przekaz
  • Dźwięki i muzyka
  • Publikacja

Licencje

Nowym technologicznym świecie, gdzie coraz łatwiej możemy stać się nadawcą, wydawcą przydatna staje się wiedza, która potrzebna była do tej pory tylko nielicznym. Prawo autorskie dotyczyło kiedyś zaledwie kilkudziesięciu firm publikujących utwory innych osób. Teraz każdy z nas bez nakładów finansowych może publikować cudze treści. Czy prawo stworzone dla niewielu będzie pasowało do wszystkich ludzi, czy będzie dla wszystkich zrozumiałe? Być może nie, ale nawet tego się nie dowiemy, jeśli bliżej nie przyjrzymy się niektórym jego aspektom. Ponieważ nie ma takich lekcji w szkole, temat z pewnością będzie interesował wszystkich autorów publikujących w internecie, którzy szanują twórczość innych autorów i sami chcą, żeby ich szanowano.

  • Autor najważniejszy
  • Konsekwencje przekraczania prawa

Brak określenia licencji = wszelkie prawa zastrzeżone

Własna licencja

Creative Commons

Gdybym miał doradzać jakiej licencji używać w podkastach z czystym sumieniem polecam CC-BY-NC-ND. Utwór opublikowany w internecie właściwie już się tak zachowuje jakby był na tej licencji. Dzięki tej licencji. Każdy, kto pobierze nasz plik będzie mógł swobodnie dzielić się z innymi jego zawartością, będzie mógł opublikować go na swojej stronie. Warunkiem będzie niemodyfikowanie audycji (ND) i nie zarabianie na tym, że plik będzie w ten sposób wykorzystany (NC). Jednocześnie przypominamy słuchaczowi, żeby podał autora audycji (BY), co możemy oczywiście zrobić samemu mówiąc w czasie audycji kto jest autorem. W ten sposób możemy zwolnić słuchacza z tego obowiązku, lub możemy poprosić o dodatkowe oznaczenie autorstwa w formie tekstowej.Zachowując pełne prawa autorskie, nie określając żadnej licencji nie zabraniamy im dzielenia się ze znajomymi, ale nie upoważniamy ich do ponownej publikacji, nawet, jeśli nie będą mieli z tego żadnej korzyści.

Publikacja pliku.

Plik powinien być dostępny publicznie, czyli powinien być opublikowany. Nie znaczy to, że będzie jednocześnie rozpropagowany. Najpierw trzeba opisać metatagi i zastanowić się nad systemem nazywania plików.

Metatagi

Co to są metatagi i po co są? W skrócie to dodatkowe informacje zawarte w pliku (w przypadku podkastów w pliku audio mp3). Są po to, żeby plik miał w sobie informacje, które przydadzą się słuchaczom.

Jak wygląda pierwsza linijka kodu pliku bez tagów otwartego w notatniku?

Plik mp3 bez tagów

A jak pierwsza linijka kodu tego samego pliku wygląda po dodaniu do niego tagów?

Plik mp3 z tagami

Różnica może niezbyt znacząca, ale jest. Skutkuje dokładniejszym opisem audycji w odtwarzaczach plików mp3, używają go również niektóre odtwarzacze na stronach www. To nie jest jedyna użyteczność. Po pobraniu pliku z internetu na swój odtwarzacz waszego pliku słuchacz będzie nadal miał dostęp do zawartych w nim informacji. Słuchacze otrzymają możliwość sięgnięcia po informacje źródłowe, prosto od was z pominięciem informacji, które dorzuca (lub usuwa) pośrednik

Metatagi przydatne w podkastach

Omawiam wersję tagowania w standardzie id3v2. To najnowszy standard i umożliwia umieszczenie największej ilości informacji. Co bardzo ważne, w odróżnieniu od poprzedników umożliwia kodowanie w UTF-8 czyli czyta polskie znaki diakrytyczne.

Zalecane używanie tagu oznaczyłem obrazkiem Symbol support vote.svg

Niezalecane używanie tagu oznaczyłem obrazkiem Symbol oppose vote.svg

  • Symbol support vote.svg Tytuł - Tytuł odcinka podkastu
  • Symbol support vote.svg Wykonawca - Autor odcinka podkastu
  • Symbol support vote.svg Album - Nazwa kanału podkastu
  • Rok - Rok publikacji odcinka podkastu
  • Gatunek - Podkast.
  • Symbol support vote.svg Komentarz - Opis odcinka podkastu, który może zawierać kod html w rss sekcja description
  • Symbol oppose vote.svg Wyk. albumu -
  • Symbol oppose vote.svg Kompozytor -
  • Wydawca -
  • Symbol oppose vote.svg Pierwszy wyk. -
  • Prawa autorskie - Licencja na odcinek podkastu. Jeśli zostanie niewypełniona oznacza nie udzielenie licencji, czyli Copyright
  • Adres url - Adres do strony opisującej odcinek podkastu
  • Symbol oppose vote.svg Koder - Program, który został użyty do wygenerowania pliku.
  • BMP - Bitrate, czyli jakość pliku (przykładowo 128 kbps, 64 kbps 320 kbps)


Tak będzie to wyglądało w programie Winamp:

Zrzut ekranu z programu Winamp zakładka ID3v2
Zrzut ekranu z programu Winamp zakładka ID3v2

Nazwa pliku

Jeśli chcesz się dowiedzieć jak nazwać plik i nie czytać artykułu, przejdź na jego koniec. Tam szybka podpowiedź.

Nazwa pliku podkastu przy całym początkowym zamieszaniu podczas pracy nad pierwszym odcinkiem może wydawać się mało znacząca i nieistotna. To jednak jak zaczniecie nazywać pliki będzie miało swoje konsekwencje. Nazwa opublikowanego pliku nie powinna ulegać zmianom. Czasem można zamienić plik, jeśli to na prawdę konieczne, ale nazwa powinna pozostać jednakowa. Konsekwencje to głównie zamieszanie wśród słuchaczy. Link propaguje się poprzez RSS i dociera do różnych wyszukiwarek, gdzie jest adres pliku z jego nazwą są indeksowane i zapisywane. Generatory statystyk opierają się na adresie pliku, po zmianie mogą tworzyć niepotrzebnie nowe statystyki dla tej samej audycji. Lektura tego rozdziału pozwoli wam uniknąć problemów jakie napotykają początkujący podkasterzy. Głównymi założeniami nazywania plików jest logika, przejrzystość, brak kolizji, ekonomia. Logiczne i przejrzyste nazywanie pliku to takie gdy widząc samą jego nazwę możemy się domyślić co to za plik. Kolizje nazw plików mogą powstawać podczas używania polskich znaków, zbyt długich nazw, jednakowych nazw plików. Nie bez znaczenia jest długość nazwy. Bardzo długie nazwy staja się nieczytelne i może być problem z ich przenoszeniem pomiędzy różnymi systemami przechowywania plików. Zbyt krótka nazwa niewiele nam powie.

Do rozważań przyjąłem następujące założenia:


Przykładowy tytuł kanału podkastu Zabawy dźwiękiem

31 odcinek nosi tytuł: Trąbka Maurycego

data publikacji 20 kwietnia 2015 roku


Przykłady

  1. Symbol oppose vote.svg Untitled.mp3
  2. Symbol oppose vote.svg New-audio.mp3
  3. Symbol oppose vote.svg Trabka Maurycego.mp3
  4. Symbol oppose vote.svg trabka.mp3
  5. Zabawy-dzwiekiem-31.mp3
  6. Symbol support vote.svg Zabawy-dzwiekiem_Trabka-Maurycego.mp3
  7. Symbol support vote.svg Zabawy-dzwiekiem-31_Trabka-Maurycego.mp3
  8. Symbol support vote.svg Zd-31_Trabka-Maurycego.mp3
  9. Symbol support vote.svg 20150420-Zd-31_Trabka.mp3
  10. Symbol support vote.svg 150420-ZD31_Trabka-Maurycego.mp3
  11. Symbol support vote.svg 20150420-ZD_Trabka-Maurycego.mp3

W przypadku nazw od 1 do 4 mamy problem z rozpoznaniem przeznaczenia, pochodzenia pliku. Wyobraź sobie, że tę nazwę ogląda ktoś zupełnie niezorientowany. Nazwa "Untitled", lub każda inna, która domyślnie jest generowana przez programy sugeruje, że plik jest nieistotny, skoro autorowi nie chciało się nadać nazwy. Nazwanie pliku jak w przykładzie 5 dużo mówi o pliku, ale jednak czegoś tej nazwie brakuje. Kolejne przykłady rozwiewają podstawowe wątpliwości. Za kilka lat jak zobaczysz taki plik od razu będziesz wiedział co to jest. Pozostawienie nazwy odcinka w całości, lub w dużym fragmencie, jeśli jest zbyt długa pozwala łatwo zorientować się w statystykach, które często odnoszą się do nazw plików. Polecam stosowanie nazwy według schematu: RokMiesiącDzień-Inicjały-nazwy-kanału_Tytul-odcinka.mp3 czyli YYYYMMDD-Inicjały-nazwy-kanału_Tytul-odcinka.mp3 a przykładowy odcinek posiadałby nazwę: 20150420-ZD_Trabka-Maurycego.mp3

Szybka podpowiedź

Polecany format nazywania plików. Nazwę pliki powinny wyznaczać - data jego publikacji, tytuł odcinka i tytuł kanału. Nie używamy polskich znaków:

YYYYMMDD-Inicjały-nazwy-kanału_Tytul-odcinka.mp3

20150420-ZD_Trabka-Maurycego.mp3

Społecznościówki

  • Facebook
  • Google+
  • archive.org
  • Wikimedia Commons

Chmury

  • Dropbox
  • Mega
  • Mixcloud

Hosting

  • Domena
  • Serwer

RSS

Co to jest RSS i do czego służy?

W kilku słowach postaram się to wytłumaczyć. Wyobraźmy sobie podkastera, który produkuje podkast. Ten podkast jest dostępny w internecie, czyli na całym świecie przez stronę www. Skąd słuchacze mają się dowiedzieć, że on jest i gdzie jest? Oczywiście skorzystają z Google i innych wyszukiwarek. Gdyby nie RSS musieliby codziennie zaglądać na stronę podkastera, żeby sprawdzić czy jest nowy odcinek podkastu. To duży wysiłek, za duży. Najprostszym rozwiązaniem tego problemu jest umożliwienie słuchaczom zapisywania się na subskrypcję. A do subskrypcji potrzebny jest RSS.

RSS to jest specjalnie skonstruowany plik, który umożliwia subskrypcję w czytnikach. Takim czytnikiem, który korzysta z RSS jest na przykład iTunes, z którego korzystają użytkownicy iPhone, lub Podcast Republic, dla użytkowników telefonów z Androidem.

Subskrypcja polega na tym, że słuchacze zapisują się aby otrzymywać informacje gdy pojawi się nowy odcinek. Uruchamiając iTunes, Podcast Republic lub inny czytnik podkastów słuchacz otrzyma informację o nowym odcinku i będzie w łatwy sposób mógł go odsłuchać lub pobrać. Dlatego warunkiem popularności podkastu jest poprawny RSS. Nie gwarancją, lecz warunkiem.

Zasady pliku RSS

Poprawnie skonstruowany plik RSS będzie wspaniale współpracował z wszystkimi czytnikami. Czytniki pojawiają się i znikają, zmieniają swoje sposoby wyświetlania wyników ale źródło naszych audycji powinno być przygotowane na te zmiany. Jak będzie wyglądał nasz podkast w czytniku zależy od odpowiedniego przygotowania źródła informacji o kanale i o poszczególnych odcinkach. Oczywiście z pomocą przychodzą nam różne programy, które pomagają wygenerować poprawny RSS. Wordpress posiada kilka takich wtyczek. Niezależny program RSS builder działający w systemie Windows. Sporo portali ułatwiając nam życie przenosi na siebie tworzenie RSS, lub udostępnia nam formularz, który go wygeneruje. Sporo jest też takich, które zatrzymują informacje o RSS, o tagach naszego podkastu u siebie, nie udostępniając informacji na zewnątrz. Tak dzieje się w przypadku Mixcloud, który w pliku RSS nie podaje adresu do pliku źródłowego oznaczonego tagami: <encousure></enclousure>. Takie źródło staje się uboższe i utrudnia słuchaczom i nam wzajemną komunikację. Audycji możemy słuchać wyłącznie w miejscu w którym został opublikowany, nie trafi do iTunes i innych czytników. Otrzymujemy w zamian na przykład ochronę prawno autorską do utworów, które wykorzystamy w podkaście. Co jednak, gdy taki serwis postanowi usunąć naszą audycję, lub przestanie istnieć? Stracimy nie tylko plik RSS ale również wszystkie nasze opublikowane audycje.

Na przestrzeni wielu lat doświadczeń z podkastami i serwisami wspierającymi podkasterów miałem do czynienia z wieloma przypadkami likwidacji i dlatego zdecydowałem się na samodzielne dbanie o własne audycje w tum o plik RSS.

Jak zrobić RSS?

W związku z tym, że nie ma oficjalnej dokumentacji, która opisywałaby działanie RSS panuje w tym temacie niewielkie zamieszanie. Problemy stwarza formatowanie niektórych tagów dotyczących daty publikacji, specyficzne tagi stosowane przez bardzo ważny czytnik iTunes. Dodatkowo "dłubanie w kodzie" nie każdego może bawić i być przyjemne. Dla mnie nie jest zwłaszcza, że jedna literówka potrafi zepsuć efekt końcowy i poszukiwanie takiego błędu może kosztować wiele czasu.

Polecane:

  1. Budowniczy Roman http://moje.podkasty.info
  1. RSS builder

Jak wykorzystać?

Publikacja linku

  • Strona internetowa
  • Serwisy społecznościowe
  • E-mail

Kanały dostępu

  • RSS
  • Katalogi
  • Portale


Przypisy